FRAGMENTI GRUPE DOPLGENGER

Text

 

Nikola Dedić

FRAGMENTI GRUPE DOPLGENGER

 

Doplgenger je umetnički duo čiji rad počiva na obradi i vizuelnoj ā€žanaliziā€œ medijskih fragmenata kao ideoloÅ”kih simptoma. U svom radu Doplgenger se nadovezuju na tradiciju kritičkog i politički angažovanog filma, odnosno praksu materijalističkog preispitivanja masmedijskih fenomena. Osnova njihovog metoda jeste ā€žoneobičavanjeā€œ medijske slike kroz postupak fragmentacije i usporene projekcije; putem ovakvog metoda Doplgenger dolaze do rada sa ratnim i postratnim traumama na prostorima nekadaÅ”nje Jugoslavije, odnosno do ideoloÅ”kih, političkih i moralnih identifikacija njenog raspada. Autori postavljaju pitanja o mehanizmima putem kojih su mediji i druÅ”tvene institucije jugoslovenskog i postjugoslovenskih druÅ”tava uticale na raspad nekadaÅ”nje države. Zahvaljujući postupku ā€žoneobičavanjaā€œ nađenih, odnosno (metodom vizuelnog redimejda) preuzetih medijskih fragmenata, video radovi grupe Doplgenger funkcioniÅ”u kao umetnička praksa političkog i etičkog (samo)spoznavanja. Do spoznajnog efekta svoje umetnosti Doplgenger dolaze u domenu ideoloÅ”kog, istorijskog i ličnog tretmana medijske slike.

Reći da rade sa ideoloÅ”kim identifikacijama medijskih slika znači da se Doplgenger nadovezuju na kritičke i materijalističke postavke koje su razrađene u marksističkoj i poststrukturalističkoj analizi filma a čije su temelje udarili joÅ” Å”ezdesetih godina autori oko časopisa Cahiers du CinĆ©ma: pojam ideologije je ovde koriŔćen ne toliko u klasičnom Marksovom smislu (ideologija kao oblik ā€žlažne svestiā€œ) već pre na način na koji ovaj pojam tumači Altiserā€“ kao sistem reprezentacija u koje subjekt biva interpeliran. U tom smislu, film kao sistem prikazivanja koji naturalizuje stvarnost jeste proizvod ne neutralnih i ā€žprirodnoā€œ uslovljenih procesa gledanja, odnosno kopiranja stvarnosti već procesa druÅ”tvene preraspodele moći. Ideologija time od individua proizvodi subjekte ā€“ ideoloÅ”ki aparati poput filma ili u slučaju Doplgengera ā€“ televizije rade na tome da utemelje i obezbede ā€žnaturalizovaniā€œ sistem slika koji vodi neprepoznavanju svoje pozicije unutar druÅ”tvene strukture od strane subjekata. Doplgenger postupkom ā€žoneobičavanjaā€œ medijskih slika ukazuju na ideoloÅ”ku uslovljenost naÅ”ih subjektivnih pozicija unutar medijski generisane druÅ”tvene strukture, odnosno ā€“ medijski format televizijske slike tretiraju kao oblik ideoloÅ”kog aparata (videti fragment posvećene Gazimestanu, na primer). Drugim rečima, radovi Doplgengera nam omogućavaju da ā€žvidimoā€œ (nous donner Ć  voir, kako piÅ”e Altiser), ā€œopazimoā€, ā€œosetimoā€ rad medijske ideologije.

Reći da Doplgenger rade sa istorijskim identifikacijama znači da retrospektivno preispituju istorijske razloge raspada Jugoslavije i ulogu medijskih slika u ovom raspadu. Svoj postupak Doplgenger suprotstavljaju uobičajenom tumačenju ovog raspada kao oblika svojevrsne totalitarne ā€žregresijeā€œ, odnosno iracionalnog povratka ā€žu prirodno stanjeā€œ borbe svih protiv svih. Raspad Jugoslavije nije bio nikakav pad u ā€žprirodno stanjeā€œ već borba za prvobitnu akumulaciju kapitala kao osnove uspostavljanja kapitalističkih oblika proizvodnje: ratovi devedesetih se time ukazuju kao bazično klasni ratovi koji najzad rezultiraju stvaranjem nove, tranzicione buržoazije (videti fragment sastavljen od sekvenci iz serije Bolji život, na primer). Rat nije fenomen odvojen od ā€žlogikeā€œ kapitalističke preraspodele druÅ”tvenog bogatstva, upravo suprotno ā€“ rat i nacionalizam su otvorili prostor budućem uspostavljanju neoliberalizma. Iz materijalističke i istorijsko-retrospektivne analize ideoloÅ”kih aparata kapitalističke države, Doplgenger iznose tezu da je danaÅ”nja, aktuelna neoliberalna tranzicija omogućena i započeta upravo ratovima devedesetih.

Najzad, reći da rade sa ličnim iskustvom znači da Doplgenger kroz rekonstrukciju subjektivnog sećanja na određenu istorijsku epohu, sećanja u potpunosti oblikovanog konzumacijom medijskih slika (na primer, fragment o Evroviziji kao deo imaginarijuma o odrastanju u poznom socijalizmu) grade, odnosno konstruiÅ”u neku vrstu ličnog, skoro intimnog medijskog arhiva. Ovakav arhiv pokreće pitanje odnosa privatnih i javnih emocija, afekata koji proaktivno deluju u procesu osmiÅ”ljavanja proÅ”losti kroz autorefleksivnu i kritičku perspektivu, podrivajući time zvanični etno-nacionalni narativ o raspadu nekadaÅ”nje države. Doplgengerov arhiv nije zahtev za nekakvom ā€žobjektivnoŔćuā€œ ili političkom, bezinteresnom ā€žneutralnoŔćuā€œ već težnja za znanjem relevantnim unutar aktuelne druÅ”tvene realnosti. Doplgenger time iznose tezu po kojoj mi, kao pojedinci nikada nismo izdvojeni od aktuelnih politika sećanja i kolektivno akumuliranih medijskih slika: lično, subjektivno sećanje zavisi od modela (samo)reprezentacije zajednice u sadaÅ”njosti i time je bazično politički uslovljeno.

 

Attribution-NonCommercial-NoDerivs
CC BY-NC-ND

For non-commercial purposes, allows others to distribute and copy the article, and to include in a collective work (such as an anthology), as long as they credit the author(s) and provided they do not alter or modify the article.